Lub ntiaj teb ua kiav txhab - qaum nyuaj plhaub ntawm lub ntiaj teb

Lub sab sauv nyuaj plhaub ntawm lub ntiaj teb no yog hu ua cov kaub puab thiab ib feem ntawm cov lithosphere, uas yog txhais los ntawm Greek, lus txhais tau tias "tus mob rocky" los yog "ib qho nyuaj pob". Nws muaj xws li kuj yog ib feem ntawm lub sab sauv mantle. Tag nrho cov no yog nyob ncaj qha saum toj no lub asthenosphere ( "mob pob") - tshaj qhov ntau khov los yog yas txheej, raws li yog hais tias tus lwm lithosphere.

Lub sab hauv qauv ntawm lub ntiaj teb

Peb ntiaj chaw muaj tus duab ntawm ib ellipsoid, los yog ntau tshaj precisely, lub geoid, uas yog ib tug peb-dimensional geometric lub cev yog ib tug raug kaw lawm. Qhov no yog ib qho tseem ceeb tswvyim ntawm tus geodesic yog lus txhais li "lub ntiaj teb-zoo li". Nws zoo li peb ntiaj chaw zoo. Hauv nws yog txheej txheem raws li nram no: - Lub ntiaj teb yog tsim los ntawm cov khaubncaws sab nraud povtseg sib cais los ntawm ib thaj tsam, uas muaj lawv tus kheej tej lub npe (tus clearest ntawm lawv - lub Moho discontinuity, los yog Moho cais cov kaub puab thiab mantle). Cov tub ntxhais, uas yog qhov chaw ntawm lub ntiaj chaw, lub plhaub (los yog tus mantle) thiab daim tawv - qaum nyuaj plhaub ntawm lub ntiaj teb - yog lub ntsiab khaubncaws sab nraud povtseg, ob tug uas - cov tub ntxhais thiab cov mantle, nyob rau hauv lem, yog muab faib ua ob sub-txheej - puab thiab txheej, los yog sab saum toj thiab hauv qab. Yog li, cov tub ntxhais ntawm tus kheej uas nws voos kheej-kheej yog sib npaug zos rau 3.5 txhiab tus kilometers, yog muaj li ntawm ib tug nyuaj puab tub ntxhais (voos kheej-kheej 1.3) thiab lwm cov kua. Ib tug mantle los yog silicate plhaub yog muab faib ua sab sauv thiab sab qhov chaw, uas ua ke nyiaj rau 67% ntawm cov pawg ntawm peb ntiaj chaw.

Lub thinnest txheej ntawm cov ntiaj chaw

Lub sab saum toj khoom nto ntawm lub ntiaj teb yog ib tug nyias txheej tawv nqaij (av - 40-80 km nyob rau hauv dej - 10-15). Nws tso nyiaj rau xwb 1% ntawm cov huab hwm coj ntawm lub ntiaj teb. Lub kiav txhab muaj ob hom - kom qhuav nruab nrab continental seabed - Oceanic. Muaj txoj kev hloov aav nyob feem ntau raws tus ntug dej ntawm lub hiav txwv - ib kob-arc. Ib thaj nyuag, lub thickest ib feem ntawm cov kaub puab ntog rau hauv toj siab, tshwj xeeb yog nyob rau hauv lub Himalayas (75 km), qhov chaw ntawm lub hiav txwv - nws yog ib lub thinnest ib feem (5-7 km). Lub thickness ntawm cov lithosphere tib rau daim av thiab nyob rau hauv lub hiav txwv pem teb sib npaug feem 25-200 thiab 5-100 kilometers. Nws yuav tsum tau muab sau tseg tias nyob rau hauv lub lithosphere tsis muaj tag nrho cov sab saum toj txheej ntawm cov tuav txoj cai, tiam sis tsuas yog ib feem me me mus rau ib tug ob peb kaum ntawm kilometers, whereas lub txheej ntawm nws tus kheej nce mus txog ntawm 500 rau 900 km.

Lub cev thiab tshuaj muaj pes tsawg leeg ntawm lub ntiaj teb

Lub zog plhaub ntawm lub ntiaj teb muaj peb hom pob zeb - sedimentary (detrital,
tshuaj, biogenic), igneous los yog magmatic (ris rau 95% ntawm cov lithosphere: nyob rau teb chaws yeej los ntawm granite, tom qab - basalts) thiab metamorphic (tsim nyob rau hauv lub ntiaj teb thicker). Nyob rau hauv lub Oceanic dej kem ua kiav txhab muaj ob khaubncaws sab nraud povtseg. 99.5% ntawm cov tshuaj nyob tus yeees, uas muaj ib tug nyuaj plhaub sab sauv lub ntiaj teb ntog mus rau hauv hydrogen thiab oxygen, txhuas, pob zeb ntais, hlau, magnesium, poov hlau thiab sodium - tsuas yog yim ntawm lub periodic rooj hais. Tag nrho cov ntaub ntawv hais txog lub ntiaj teb nrog ntaus ntawv yog ib tug theoretical scientific kev daws teeb meem. Rau direct txoj kev tshawb no yog muaj nyob rau hauv lub qaum nyuaj plhaub ntawm lub ntiaj teb, vim hais tias ua ntej lub tom ntej no txheej ntawm niaj hnub tug txiv neej yuav tsis tau lub cev mus txog. Yog li ntawd, tag nrho cov lus nug hais txog cov qauv ntawm peb ntiaj chaw, muaj teeb meem. Txawm li cas los, rau ntawm qhov chaw, tsis yog txhua txhua cov pov thawj thiab kawm. Nws tseem muaj teeb meem txawm lub keeb kwm ntawm lub ntiaj teb ua kiav txhab. Yog li ntawd, nws yog tag nrho cov lus qhia ntawm kev kawm rau hauv lub lithosphere. Nws teem cov muaj natural resources, thiab nyob rau hauv sab qaum kev ib yog av, heev npaum li cas tseem ceeb nyob rau hauv tib neeg lub neej.

Nta ntawm lub lithosphere

Yog li, rau ib thaj tsam ntawm lub lithosphere yuav qhia los ntawm cov interface, uas yog hu ua tom qab lub Serbian geophysicist Moho, thiab cov uas yog txiav txim los ntawm qhov sib txawv ntawm seismic velocities. Thiab nyob rau hauv cov thaj tsam tshwm sim hnyav, hem tej kev puas tsuaj dab - kev hloov, nrog rau cov tectonic, landslides thiab mudslides, yaig. Sami xau sawv ib txhij nrog lub neej nyob rau lub ntiaj teb thiab yog cov khoom ntawm ib puag ncig tej yam - dej, huab cua thiab muaj sia nyob thiab nroj tsuag. Nyob rau ntau yam tej yam kev mob (geological, thaj thiab climatic) no tseem ceeb heev natural resource muaj ib tug tuab ntawm los ntawm 15 cm mus rau 3 m. Tus nqi ntawm ib co hom ntawm cov av yog heev. Piv txwv li, lub Ukrainian dub lub ntiaj teb los ntawm cov Germans thaum lub sij hawm txoj hauj lwm yob exported rau lub teb chaws Yelemees. Hais txog kev ua kiav txhab, peb tsis tau hais txog lub lithospheric daim hlau, yog ib tug loj cov khoom chaw, zawv zawg rau ib tug kua mantle khaubncaws sab nraud povtseg thiab tsiv txheeb ze rau txhua tus lwm yam. Lawv mus kom ze thiab "raids" hem cov tectonic hloov uas yuav ua rau kev puas tsuaj rau lub ntiaj teb.